Ānanda and One Fine Night · Translation: Bhikkhu Sujato, SuttaCentral
Parallels & more translations on SuttaCentral
Evaṁ
me
sutaṁ—
ekaṁ
samayaṁ
bhagavā
sāvatthiyaṁ
viharati
jetavane
anāthapiṇḍikassa
ārāme.
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Tena
kho
pana
samayena
āyasmā
ānando
upaṭṭhānasālāyaṁ
bhikkhūnaṁ
dhammiyā
kathāya
sandasseti
samādapeti
samuttejeti
sampahaṁseti,
bhaddekarattassa
uddesañca
vibhaṅgañca
bhāsati.
Atha
kho
bhagavā
sāyanhasamayaṁ
paṭisallānā
vuṭṭhito
yenupaṭṭhānasālā
tenupasaṅkami;
upasaṅkamitvā
paññatte
āsane
nisīdi.
Nisajja
kho
bhagavā
bhikkhū
āmantesi:
“ko
nu
kho,
bhikkhave,
upaṭṭhānasālāyaṁ
bhikkhūnaṁ
dhammiyā
kathāya
sandassesi
samādapesi
samuttejesi
sampahaṁsesi,
bhaddekarattassa
uddesañca
vibhaṅgañca
abhāsī”ti?
“Āyasmā,
bhante,
ānando
upaṭṭhānasālāyaṁ
bhikkhūnaṁ
dhammiyā
kathāya
sandassesi
samādapesi
samuttejesi
sampahaṁsesi,
bhaddekarattassa
uddesañca
vibhaṅgañca
abhāsī”ti.
Atha
kho
bhagavā
āyasmantaṁ
ānandaṁ
āmantesi:
“yathā
kathaṁ
pana
tvaṁ,
ānanda,
bhikkhūnaṁ
dhammiyā
kathāya
sandassesi
samādapesi
samuttejesi
sampahaṁsesi,
bhaddekarattassa
uddesañca
vibhaṅgañca
abhāsī”ti?
Now at that time Venerable Ānanda was educating, encouraging, firing up, and inspiring the mendicants in the assembly hall with a Dhamma talk on the topic of the summary recital and the analysis of the one who has one fine night. Then in the late afternoon, the Buddha came out of retreat, went to the assembly hall, where he sat down on the seat spread out, and addressed the mendicants: “Who was inspiring the mendicants with a talk on the summary recital and the analysis of the one who has one fine night?” “It was Venerable Ānanda, sir.” Then the Buddha said to Venerable Ānanda, “But in what way were you inspiring the mendicants with a talk on the summary recital and the analysis of the one who has one fine night?”
“Evaṁ
kho
ahaṁ,
bhante,
bhikkhūnaṁ
dhammiyā
kathāya
sandassesiṁ
samādapesiṁ
samuttejesiṁ
sampahaṁsesiṁ,
bhaddekarattassa
uddesañca
vibhaṅgañca
abhāsiṁ—
Atītaṁ
nānvāgameyya,
nappaṭikaṅkhe
anāgataṁ;
Yadatītaṁ
pahīnaṁ
taṁ,
appattañca
anāgataṁ.
Paccuppannañca
yo
dhammaṁ,
tattha
tattha
vipassati;
Asaṁhīraṁ
asaṅkuppaṁ,
taṁ
vidvā
manubrūhaye.
Ajjeva
kiccamātappaṁ,
ko
jaññā
maraṇaṁ
suve;
Na
hi
no
saṅgaraṁ
tena,
mahāsenena
maccunā.
Evaṁvihāriṁ
ātāpiṁ,
ahorattamatanditaṁ;
Taṁ
ve
bhaddekarattoti,
santo
ācikkhate
muni.
“I was doing so in this way, sir,” replied Ānanda. “Don’t run back to the past, don’t anticipate the future. What’s past is left behind, the future has not arrived; and any present phenomenon you clearly discern in every case. The unfaltering, the unshakable: having known that, foster it. Today’s the day to keenly work— who knows, tomorrow may bring death! For there is no bargain to be struck with Death and his mighty horde. One who keenly meditates like this, tireless all night and day: that’s who has one fine night— so declares the peaceful sage.
‘Kathañca,
āvuso,
atītaṁ
anvāgameti?
Evaṁrūpo
ahosiṁ
atītamaddhānanti
tattha
nandiṁ
samanvāneti,
evaṁvedano
ahosiṁ
atītamaddhānanti
tattha
nandiṁ
samanvāneti,
evaṁsañño
ahosiṁ
atītamaddhānanti
tattha
nandiṁ
samanvāneti,
evaṁsaṅkhāro
ahosiṁ
atītamaddhānanti
tattha
nandiṁ
samanvāneti,
evaṁviññāṇo
ahosiṁ
atītamaddhānanti
tattha
nandiṁ
samanvāneti—
evaṁ
kho,
āvuso,
atītaṁ
anvāgameti.
And how do you run back to the past? …
Kathañca,
āvuso,
atītaṁ
nānvāgameti?
Evaṁrūpo
ahosiṁ
atītamaddhānanti
tattha
nandiṁ
na
samanvāneti,
evaṁvedano
ahosiṁ
atītamaddhānanti
tattha
nandiṁ
na
samanvāneti,
evaṁsañño
ahosiṁ
atītamaddhānanti
tattha
nandiṁ
na
samanvāneti,
evaṁsaṅkhāro
ahosiṁ
atītamaddhānanti
tattha
nandiṁ
na
samanvāneti,
evaṁviññāṇo
ahosiṁ
atītamaddhānanti
tattha
nandiṁ
na
samanvāneti—
evaṁ
kho,
āvuso,
atītaṁ
nānvāgameti.
And how do you not run back to the past? …
Kathañca,
āvuso,
anāgataṁ
paṭikaṅkhati?
Evaṁrūpo
siyaṁ
anāgatamaddhānanti
tattha
nandiṁ
samanvāneti,
evaṁvedano
siyaṁ
…pe…
evaṁsañño
siyaṁ
…
evaṁsaṅkhāro
siyaṁ
…
evaṁviññāṇo
siyaṁ
anāgatamaddhānanti
tattha
nandiṁ
samanvāneti—
evaṁ
kho,
āvuso,
anāgataṁ
paṭikaṅkhati.
And how do you anticipate the future? …
Kathañca,
āvuso,
anāgataṁ
nappaṭikaṅkhati?
Evaṁrūpo
siyaṁ
anāgatamaddhānanti
tattha
nandiṁ
na
samanvāneti,
evaṁvedano
siyaṁ
…pe…
evaṁsañño
siyaṁ
…
evaṁsaṅkhāro
siyaṁ
…
evaṁviññāṇo
siyaṁ
anāgatamaddhānanti
tattha
nandiṁ
na
samanvāneti—
evaṁ
kho,
āvuso,
anāgataṁ
nappaṭikaṅkhati.
And how do you not anticipate the future? …
Kathañca,
āvuso,
paccuppannesu
dhammesu
saṁhīrati?
Idha,
āvuso,
assutavā
puthujjano
ariyānaṁ
adassāvī
ariyadhammassa
akovido
ariyadhamme
avinīto
sappurisānaṁ
adassāvī
sappurisadhammassa
akovido
sappurisadhamme
avinīto
rūpaṁ
attato
samanupassati,
rūpavantaṁ
vā
attānaṁ,
attani
vā
rūpaṁ,
rūpasmiṁ
vā
attānaṁ;
vedanaṁ
…
saññaṁ
…
saṅkhāre
…
viññāṇaṁ
attato
samanupassati,
viññāṇavantaṁ
vā
attānaṁ,
attani
vā
viññāṇaṁ,
viññāṇasmiṁ
vā
attānaṁ—
evaṁ
kho,
āvuso,
paccuppannesu
dhammesu
saṁhīrati.
And how do you falter amid presently arisen phenomena? …
Kathañca,
āvuso,
paccuppannesu
dhammesu
na
saṁhīrati?
Idha,
āvuso,
sutavā
ariyasāvako
ariyānaṁ
dassāvī
ariyadhammassa
kovido
ariyadhamme
suvinīto
sappurisānaṁ
dassāvī
sappurisadhammassa
kovido
sappurisadhamme
suvinīto
na
rūpaṁ
attato
samanupassati,
na
rūpavantaṁ
vā
attānaṁ,
na
attani
vā
rūpaṁ,
na
rūpasmiṁ
vā
attānaṁ;
na
vedanaṁ
…
na
saññaṁ
…
na
saṅkhāre
…
na
viññāṇaṁ
attato
samanupassati,
na
viññāṇavantaṁ
vā
attānaṁ,
na
attani
vā
viññāṇaṁ,
na
viññāṇasmiṁ
vā
attānaṁ—
evaṁ
kho,
āvuso,
paccuppannesu
dhammesu
na
saṁhīrati.
And how do you not falter amid presently arisen phenomena? … That’s how you don’t falter amid presently arisen phenomena.
Atītaṁ
nānvāgameyya,
nappaṭikaṅkhe
anāgataṁ;
Yadatītaṁ
pahīnaṁ
taṁ,
appattañca
anāgataṁ.
Paccuppannañca
yo
dhammaṁ,
tattha
tattha
vipassati;
Asaṁhīraṁ
asaṅkuppaṁ,
taṁ
vidvā
manubrūhaye.
Ajjeva
kiccamātappaṁ,
ko
jaññā
maraṇaṁ
suve;
Na
hi
no
saṅgaraṁ
tena,
mahāsenena
maccunā.
Evaṁvihāriṁ
ātāpiṁ,
ahorattamatanditaṁ;
Taṁ
ve
bhaddekarattoti,
santo
ācikkhate
munī’ti.
‘Don’t run back to the past, don’t anticipate the future. … that’s who has one fine night— so declares the peaceful sage.’
Evaṁ
kho
ahaṁ,
bhante,
bhikkhūnaṁ
dhammiyā
kathāya
sandassesiṁ
samādapesiṁ
samuttejesiṁ
sampahaṁsesiṁ,
bhaddekarattassa
uddesañca
vibhaṅgañca
abhāsin”ti.
“Sādhu
sādhu,
ānanda.
Sādhu
kho
tvaṁ,
ānanda,
bhikkhūnaṁ
dhammiyā
kathāya
sandassesi
samādapesi
samuttejesi
sampahaṁsesi,
bhaddekarattassa
uddesañca
vibhaṅgañca
abhāsi:
That’s how I was inspiring the mendicants with a talk on the summary recital and the analysis of the one who has one fine night.” “Good, good, Ānanda. It’s good that you were inspiring the mendicants with a talk on the summary recital and the analysis of the one who has one fine night.”
‘Atītaṁ
nānvāgameyya,
…pe…
Taṁ
ve
bhaddekarattoti,
santo
ācikkhate
munī’ti.
One should not return to the past; … the peaceful one, the sage, proclaims that as an ideal lover of solitude.
Kathañca,
ānanda,
atītaṁ
anvāgameti
…pe…
evaṁ
kho,
ānanda,
atītaṁ
anvāgameti.
Kathañca,
ānanda,
atītaṁ
nānvāgameti
…pe…
evaṁ
kho,
ānanda,
atītaṁ
nānvāgameti.
Kathañca,
ānanda,
anāgataṁ
paṭikaṅkhati
…pe…
evaṁ
kho,
ānanda,
anāgataṁ
paṭikaṅkhati.
Kathañca,
ānanda,
anāgataṁ
nappaṭikaṅkhati
…pe…
evaṁ
kho,
ānanda,
anāgataṁ
nappaṭikaṅkhati.
Kathañca,
ānanda,
paccuppannesu
dhammesu
saṁhīrati
…pe…
evaṁ
kho,
ānanda,
paccuppannesu
dhammesu
saṁhīrati.
Kathañca,
ānanda,
paccuppannesu
dhammesu
na
saṁhīrati
…pe…
evaṁ
kho,
ānanda,
paccuppannesu
dhammesu
na
saṁhīrati.
‘Atītaṁ
nānvāgameyya,
…pe…
Taṁ
ve
bhaddekarattoti,
santo
ācikkhate
munī’”ti.
Idamavoca
bhagavā.
Attamano
āyasmā
ānando
bhagavato
bhāsitaṁ
abhinandīti.
Ānandabhaddekarattasuttaṁ
niṭṭhitaṁ
dutiyaṁ.
And the Buddha repeated the verses and analysis once more. That is what the Buddha said. Satisfied, Venerable Ānanda approved what the Buddha said.
Lite mode — plain HTML for e-readers and old browsers. Full version