sutta.stream

‹ Library

Majjhima Nikāya 140

Dhātuvibhaṅgasutta

The Analysis of the Elements · Translation: Bhikkhu Sujato, SuttaCentral

Parallels & more translations on SuttaCentral

Glosses: Fluent · Literal · Off
Translation: Hide · Show

Tap any word for its dictionary entry.

Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā magadhesu cārikaṁ caramāno yena rājagahaṁ tadavasari;
yena bhaggavo kumbhakāro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhaggavaṁ kumbhakāraṁ etadavoca:

“sace te, bhaggava, agaru viharemu āvesane ekarattan”ti.
“Na kho me, bhante, garu.
Atthi cettha pabbajito paṭhamaṁ vāsūpagato.
Sace so anujānāti, viharatha, bhante, yathāsukhan”ti.

Tena kho pana samayena pukkusāti nāma kulaputto bhagavantaṁ uddissa saddhāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
So tasmiṁ kumbhakārāvesane paṭhamaṁ vāsūpagato hoti.
Atha kho bhagavā yenāyasmā pukkusāti tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ pukkusātiṁ etadavoca:
“sace te, bhikkhu, agaru viharemu āvesane ekarattan”ti.
“Urundaṁ, āvuso, kumbhakārāvesanaṁ.
Viharatāyasmā yathāsukhan”ti.

Atha kho bhagavā kumbhakārāvesanaṁ pavisitvā ekamantaṁ tiṇasanthārakaṁ paññāpetvā nisīdi pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
Atha kho bhagavā bahudeva rattiṁ nisajjāya vītināmesi.
Āyasmāpi kho pukkusāti bahudeva rattiṁ nisajjāya vītināmesi.
Atha kho bhagavato etadahosi:
“pāsādikaṁ kho ayaṁ kulaputto iriyati.
Yannūnāhaṁ puccheyyan”ti.
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ pukkusātiṁ etadavoca:

“kaṁsi tvaṁ, bhikkhu, uddissa pabbajito? Ko vā te satthā? Kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī”ti?
“Atthāvuso, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito.
Taṁ kho pana bhagavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
Tāhaṁ bhagavantaṁ uddissa pabbajito.
So ca me bhagavā satthā.
Tassa cāhaṁ bhagavato dhammaṁ rocemī”ti.
“Kahaṁ pana, bhikkhu, etarahi so bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti.
“Atthāvuso, uttaresu janapadesu sāvatthi nāma nagaraṁ.
Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti.
“Diṭṭhapubbo pana te, bhikkhu, so bhagavā;
disvā ca pana jāneyyāsī”ti?
“Na kho me, āvuso, diṭṭhapubbo so bhagavā;
disvā cāhaṁ na jāneyyan”ti.

Atha kho bhagavato etadahosi:
“mamañca khvāyaṁ kulaputto uddissa pabbajito.
Yannūnassāhaṁ dhammaṁ deseyyan”ti.
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ pukkusātiṁ āmantesi:
“dhammaṁ te, bhikkhu, desessāmi.
Taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
“Evamāvuso”ti kho āyasmā pukkusāti bhagavato paccassosi.
Bhagavā etadavoca:

“‘Cha dhāturo ayaṁ, bhikkhu, puriso cha phassāyatano aṭṭhārasa manopavicāro caturādhiṭṭhāno;
yattha ṭhitaṁ maññassavā nappavattanti, maññassave kho pana nappavattamāne muni santoti vuccati.
Paññaṁ nappamajjeyya, saccamanurakkheyya, cāgamanubrūheyya, santimeva so sikkheyyā’ti—
ayamuddeso dhātuvibhaṅgassa.

‘Cha dhāturo ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
Chayimā, bhikkhu, dhātuyo—
pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu.
‘Cha dhāturo ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

‘Cha phassāyatano ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
Cakkhusamphassāyatanaṁ, sotasamphassāyatanaṁ, ghānasamphassāyatanaṁ, jivhāsamphassāyatanaṁ, kāyasamphassāyatanaṁ, manosamphassāyatanaṁ.
‘Cha phassāyatano ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

‘Aṭṭhārasa manopavicāro ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
Cakkhunā rūpaṁ disvā somanassaṭṭhāniyaṁ rūpaṁ upavicarati, domanassaṭṭhāniyaṁ rūpaṁ upavicarati, upekkhāṭṭhāniyaṁ rūpaṁ upavicarati;
sotena saddaṁ sutvā …pe…
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …
jivhāya rasaṁ sāyitvā …
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
manasā dhammaṁ viññāya somanassaṭṭhāniyaṁ dhammaṁ upavicarati, domanassaṭṭhāniyaṁ dhammaṁ upavicarati, upekkhāṭṭhāniyaṁ dhammaṁ upavicarati—
iti cha somanassupavicārā, cha domanassupavicārā, cha upekkhupavicārā.
‘Aṭṭhārasa manopavicāro ayaṁ, bhikkhu, puriso’ti—
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

Page 1 of 5  ·  Next ›

Lite mode — plain HTML for e-readers and old browsers. Full version