Saḷāyatanavibhaṅgasutta — sutta.stream

Majjhima Nikāya 137

Saḷāyatanavibhaṅgasutta

The Analysis of the Six Sense Fields · Translation: Bhikkhu Sujato, SuttaCentral

Parallels & more translations on SuttaCentral

Glosses: Fluent · Literal · Off
Translation: Hide · Show

Tap any word for its dictionary entry.

Tattha katamāni cha gehasitāni domanassāni?
Cakkhuviññeyyānaṁ rūpānaṁ …
pe…
sotaviññeyyānaṁ saddānaṁ …
ghānaviññeyyānaṁ gandhānaṁ …
jivhāviññeyyānaṁ rasānaṁ …
kāyaviññeyyānaṁ phoṭṭhabbānaṁ …
manoviññeyyānaṁ dhammānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ manoramānaṁ lokāmisapaṭisaṁyuttānaṁ appaṭilābhaṁ vā appaṭilābhato samanupassato pubbe vā appaṭiladdhapubbaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ samanussarato uppajjati domanassaṁ.
Yaṁ evarūpaṁ domanassaṁ idaṁ vuccati gehasitaṁ domanassaṁ.
Imāni cha gehasitāni domanassāni.

Tattha katamāni cha nekkhammasitāni domanassāni?
Rūpānaṁ tveva aniccataṁ viditvā vipariṇāmavirāganirodhaṁ, ‘pubbe ceva rūpā etarahi ca sabbe te rūpā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā anuttaresu vimokkhesu pihaṁ upaṭṭhāpeti:
‘kudāssu nāmāhaṁ tadāyatanaṁ upasampajja viharissāmi yadariyā etarahi āyatanaṁ upasampajja viharantī’ti iti anuttaresu vimokkhesu pihaṁ upaṭṭhāpayato uppajjati pihapaccayā domanassaṁ.
Yaṁ evarūpaṁ domanassaṁ idaṁ vuccati nekkhammasitaṁ domanassaṁ.
Saddānaṁ tveva …pe…
gandhānaṁ tveva …
rasānaṁ tveva …
phoṭṭhabbānaṁ tveva …
dhammānaṁ tveva aniccataṁ viditvā vipariṇāmavirāganirodhaṁ, ‘pubbe ceva dhammā etarahi ca sabbe te dhammā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā anuttaresu vimokkhesu pihaṁ upaṭṭhāpeti:

‘kudāssu nāmāhaṁ tadāyatanaṁ upasampajja viharissāmi yadariyā etarahi āyatanaṁ upasampajja viharantī’ti iti anuttaresu vimokkhesu pihaṁ upaṭṭhāpayato uppajjati pihapaccayā domanassaṁ.
Yaṁ evarūpaṁ domanassaṁ idaṁ vuccati nekkhammasitaṁ domanassaṁ.
Imāni cha nekkhammasitāni domanassāni.

Tattha katamā cha gehasitā upekkhā?
Cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjati upekkhā bālassa mūḷhassa puthujjanassa anodhijinassa avipākajinassa anādīnavadassāvino assutavato puthujjanassa.
Yā evarūpā upekkhā, rūpaṁ sā nātivattati.
Tasmā sā upekkhā ‘gehasitā’ti vuccati.
Sotena saddaṁ sutvā …
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …
jivhāya rasaṁ sāyitvā …
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
manasā dhammaṁ viññāya uppajjati upekkhā bālassa mūḷhassa puthujjanassa anodhijinassa avipākajinassa anādīnavadassāvino assutavato puthujjanassa.
Yā evarūpā upekkhā, dhammaṁ sā nātivattati.
Tasmā sā upekkhā ‘gehasitā’ti vuccati.
Imā cha gehasitā upekkhā.

Tattha katamā cha nekkhammasitā upekkhā?
Rūpānaṁ tveva aniccataṁ viditvā vipariṇāmavirāganirodhaṁ, ‘pubbe ceva rūpā etarahi ca sabbe te rūpā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passato uppajjati upekkhā.
Yā evarūpā upekkhā, rūpaṁ sā ativattati.
Tasmā sā upekkhā ‘nekkhammasitā’ti vuccati.
Saddānaṁ tveva …
gandhānaṁ tveva …
rasānaṁ tveva …
phoṭṭhabbānaṁ tveva …
dhammānaṁ tveva aniccataṁ viditvā vipariṇāmavirāganirodhaṁ, ‘pubbe ceva dhammā etarahi ca sabbe te dhammā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passato uppajjati upekkhā.
Yā evarūpā upekkhā, dhammaṁ sā ativattati.
Tasmā sā upekkhā ‘nekkhammasitā’ti vuccati.
Imā cha nekkhammasitā upekkhā.
‘Chattiṁsa sattapadā veditabbā’ti—
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

‘Tatra idaṁ nissāya idaṁ pajahathā’ti—
iti kho panetaṁ vuttaṁ; Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
Tatra, bhikkhave, yāni cha nekkhammasitāni somanassāni tāni nissāya tāni āgamma yāni cha gehasitāni somanassāni tāni pajahatha, tāni samatikkamatha.
Evametesaṁ pahānaṁ hoti, evametesaṁ samatikkamo hoti.
Tatra, bhikkhave, yāni cha nekkhammasitāni domanassāni tāni nissāya tāni āgamma yāni cha gehasitāni domanassāni tāni pajahatha, tāni samatikkamatha.
Evametesaṁ pahānaṁ hoti, evametesaṁ samatikkamo hoti.
Tatra, bhikkhave, yā cha nekkhammasitā upekkhā tā nissāya tā āgamma, yā cha gehasitā upekkhā tā pajahatha tā samatikkamatha.
Evametāsaṁ pahānaṁ hoti, evametāsaṁ samatikkamo hoti.

Lite mode — plain HTML for e-readers and old browsers. Full version